کتاب خوب زبان آموزی چه کتابی است؟
کتاب خوب زبان آموزی چگونه کتابی است؟ چه ویژگیهایی دارد؟ و شاید مهمتر اینکه چه ویژگیهایی ندارد! این سؤالات چند عدد از پر تکرارترین سؤالاتی است که از من پرسیده میشود. و فرقی هم نمیکند که کلاس مربوطه در چه سطحی برگزار شود. این سؤالها همیشه و در شکلهای مختلف پرسیده میشوند.
این سؤال، بسیار مهم است. چرا که عدم توجه به آن و انتخاب نادرست کتاب، میتواند به یکی از اشتباهات خطرناکزبانآموزی منجر شود. صادقانه بگویم؛ من شخصا و در گذشته بارها این سؤال را از خود پرسیدهام تا اینکه به نتیجهای اجمالی در این مورد رسیدم. در این مقاله من نتایج تحقیقات خودم را در اختیار شما میگذارم. توجه داشته باشید که با اینکه احتمالا زبان مورد نظر شما انگلیسی است. اما این اطلاعات میتوانند در مورد یادگیری هر زبان دیگری به کار روند. و ملاک انتخاب کتاب خوب زبان آموزی قرار گیرند.
یک کتاب خوب زبان آموزی از انتخابِ نامِ تجاری و غیرواقعی پرهیز میکند.
حتما شنیدهاید که «از روی جلد یک کتاب نباید در مورد محتوای آن قضاوت کرد.» این جمله، عبارتی معقول است. اما روی جلد هر کتاب، عنوان آن کتاب نیز درج شده است. و این عنوان بیان کننده یکی از مهمترین اطلاعات در مورد آن کتاب است. عنوان کتاب شاید نشان دهنده یک کتاب خوب زبان آموزی نباشد ولی ممکن است نشانگر یک کتاب نامناسب باشد.
اگر کتاب شما عنوانی مانندِ «English for Dummies» یعنی «انگلیسی برای اَبلَهها!» و یا «English from zero to hundred in 3 days» که یعنی «انگلیسی از صفر تا صد در ۳ روز» داشته باشد، مشخص است که باید از آنها فاصله بگیرید.
یک زبانآموزِ متشخص به دنبالِ کتابی که برای «ابلهها» نوشته شده نمیرود. گذشته از این، شما در مدت زمانِ ۲ روز، چه چیزی جز چند جمله از قبل آماده شده و متداول میتوانید یاد بگیرید؟ اگر میخواهید واقعا زبان را روان صحبت کنید و بخوانید و بنویسید به چیزی بیش از یک ماه درسهای درهم و غیراستاندارد نیاز دارید.
به نظر من یادگیری زبان به کمک کتابهایِ جملههای متداول و یا دیکشنریها سفری چیزی جز اتلاف وقت نیست. فرض کنید یک کتاب «انگلیسی در سفر» را در دست گرفتهاید. به هتل میروید. طبق کتاب، انتظار دارید که مهماندار از شما بپرسد: «Do you want a room» در حالی که مهماندار از شما میپرسد: «I presume you’re going to stay with us for a couple of days, sir» این جمله در کتاب شما یافت نمیشود.
واقعیت این است که کتابهای اینچنین، کتاب خوب زبان آموزی محسوب نمیشوند و فقط به عنوان محتواهای کمکی مناسبند.
پیوستگی و یکپارچی، شرطِ ضروریِ یک کتاب خوب زبان آموزی است.
یک کتاب خوب زبان آموزی باید مطالب را بصورت پیوسته و یکپارچه ارائه دهد. و از جسته و گریخته ارائه کردن محتوا بپرهیزد. و از ساختاری استوار و یکنواخت طبعیت کند. حجم قابل توجهی از محتوای مفهومی را در بر داشته باشد و ترجیحا شامل بیش از یک جلد باشد.
اگر در سطح ابتدایی یادگیری هستید، مناسب است یا خودِ کتاب دارای ترجمه باشد و یا اینکه شما به نوعی به ترجمه محتوا دسترسی داشته باشید. مانند استفاده از مدرس و کلاس و یا دوستی که همراهیتان کند.
یک کتاب خوب زبان آموزی دارای فایلهای صوتی است و متن آنها را شامل میشود.
یک کتاب خوب زبان آموزی قطعا خالی از محتوای صوتی نخواهد بود. مهم است که شما به متن این محتوا یا همان transcriptها دسترسی داشته باشید. و بتوانید آنچه میشنوید را با نوشتار مربوط به آن تطبیق دهید.
داشتن تمرین و پاسخهایِ آنها از ویژگیهای یک کتاب خوب زبانآموزی است.
تمرین، به شکلهای مختلف آن، باعث میشود شما از درک محتوا اطمینان حاصل کنید. حتی اگر کتاب مورد نظر، شامل یک داستان باشد. اگر این کتاب داستان یک کتاب خوب زبانآموزی باشد، در انتهای هر فصل، پرسشهایی از جنس درک مطلب ارائه میشوند تا شما از درک روند داستان مطمئن شوید.
در یک کتاب خوب زبان آموزی «روند رو به رشد» در طول کتاب حفظ میشود.
متون، مکالمه و تمرینها در فصلهای آغازینِ کتاب نباید طولانی باشند. همچنین حجم واژگان نیز نباید سنگین باشد. و البته بهتر است بخشی از فصل به ارائه این لغات بطور مجزا اختصاص داده شده باشد. اگر کتاب مورد نظر شما دارای این ویژگیها بود، اکنون میتوانید آن را باز کنید و به محتوای آن توجه کنید. دروس ارائه شده در این کتاب باید برای شما دارای اطلاعات جدید بوده و منسجم باشند.
درس اول را بخوانید. از توضیح درس راضی بودید؟ آیا برایتان قابل استفاده بود؟ آیا شما را نسبت به دروس آتی کنجکاو کرد؟
به عنوان یک نمونه خوب که شامل تمامی این موارد میشود میتوان به سری کتابهای Passages اشاره کرد. این سری، شامل حجم قابل توجهی از اطلاعات مفید بوده و داری روند رو به رشد است. در عین حال دارای محتوای جالب و ماجراجویانه نیز میباشد و خواننده را نسبت به محتوای درس بعدی کنجکاو نگه میدارد.
بیدلیل نیست که در بسیاری از آزمونهای بینالمللی و داخلی، اسم این مجموعه Passages شنیده میشود و به عنوان یک کتاب خوب زبان آموزی مورد توجه است.
تنها یک کتاب خوب زبان آموزی را برای خودتان انتخاب نکنید و از نویسندگان و ناشرین متعدد بهره بگیرید.
در هر مرحله از زبانآموزی، برای خودتان کتابهای متعدد بیابید. برخی نویسندگان به گرامر توجه بیشتری نشان میدهند. برخی دیگر روی مهارتهای صحبت کردن و شنیدن متمرکز هستند. به عنوان مثال سری Passages همانگونه که از نام آن نیز میتوان احتمال داد، بیشتر روی درک محتوا و متن متمرکز است. در حالیکه مثلا کتاب English Grammar in Use بطور واضح، روی مبحث گرامر توجه ویژه دارد.