ذهنآگاهی در زبانآموزی و معجزه تمرکز
شاید با موضوع ذهنآگاهی یا mindfulness آشنا باشید. موضوعی که مخصوصا در قرن ۲۱ بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در این گفتار میخواهیم اثر ذهنآگاهی در زبانآموزی را با هم بررسی کنیم. پیشتر نیز با هم درباره تمرکز در یادگیری زبان صحبت کردهایم.
عدم تمرکز، بلای زندگی انسان عصر حاضر
حمید یکی از دوستان قدیمی من بود. سالها بود که او را میشناختم. حمید بین دوستان به هوشمندی و تلاش و پشتکار، و همینطور توانایی در تمرکز طولانی مدت معروف بود. متاسفانه چند سال قبل او دچار یک سانحه رانندگی شد و از ناحیه سر آسیب دید و مدت کوتاهی به کما رفت. خوشبختانه خطر رفع شد و مدتی بعد حمید توانست هوشیاری خود را باز بیابد و به زندگی معمولی خود بازگردد.
البته پزشکان به وی توضیح دادند که بخاطر ترامای وارده به سر ممکن است تغییراتی ذهنی را تجربه کند. و در صورت مشاهده حالتهای غیرمعمول نباید دچار استرس شود و این موضوع طبیعی بوده و ممکن است موقتی باشد.
حمید در زندگی روزمره مشکلی نداشت و همان هوشمندی همیشگی و روحیه معمول را دارا بود. اما متوجه شد که نمیتواند مثل گذشته روی موضوعاتی که میخواهد بطور طولانی مدت تمرکز کند. و گاهی پس از چند ثانیه و با اولین فکر مزاحم، لابلای افکار خود عمیقا غرق میشد و ناگهان خود را ساعتی بعد در حالی که کار خود را پیش نبرده مییافت.
خلاصه اینکه حمید ما با اینکه ظاهرا و از نظر مغزی و فیزیکی مشکلی نداشت، آن حمید سابق نبود و این موضوع به شدت روی روحیه وی نیز تاثیر منفی گذاشته بود.
یکی دو سالی بخاطر سفر از حمید بیخبر بودم تا اینکه یک روز با هم قراری گذاشتیم و او را از نزدیک دیدم.
ذهنآگاهی، تجربهای جدید برای آگاهی از تجربههای زندگی
این بار حمیدی سر حال و با انگیزه را میدیدم که نشانی از ناراحتی ذهنی در چهرهاش نبود. از ماجرای تمرکزش پرسیدم و او اینطور پاسخ داد:
«وضعیت عدم توانایی من در تمرکز خیلی بغرنج شده بود. به گونهای که نمیتوانستم هیچکاری را به اتمام برسانم. فشار روحی ناشی از این شرایط باعث شد من تصمیم به مراجعه به مشاور بگیرم. وقتی شرایطم را برای مشاور توضیح دادم به من توصیه کرد که برای بازیابی توانایی تمرکز، قدم به قدم به جلو حرکت کنم. او برای من مفهوم ذهنآگاهی را شرح داد و من با تمرین این موضوع در طول چند ماه توانستم به ذهن خود مهارت تمرکز کردن را دوباره یاد بدهم؛ مهارتی که انگار ذهن من آن را فراموش کرده بود.»
ذهنآگاهی در زندگی روزمره و ذهنآگاهی در زبانآموزی
من پیش از آگاهی از ماجرای حمید، کم و بیش با مفهوم ذهنآگاهی آشنا بودم اما نمیدانستم تا این اندازه میتواند مفید باشد. ماجرای حمید نگاه من به این پدیده را تغییر داد و باعث شد هم خود توجه بیشتری به این مهارت داشته باشم و هم سایرین را به استفاده از آن سفارش کنم.
یکی از بزرگترین گلایههای زبانآموزان این است که نمیتوانند به اندازه کافی تمرکز کنند و دچار حواسپرتیهای مداوم میشوند. حال اگر استفاده از تکنیکهای ذهنآگاهی توانسته فردی را که دچار آسیب ذهنی شده بود به حالت معمولی برگرداند قطعا برای افرادی که مشکل ذهنی ندارند بسیار موثرتر است. همین موضوع اهمیت کاربرد ذهنآگاهی در زندگی روزمره را برجستهتر میکند.
منظور از ذهنآگاهی در زبانآموزی چیست؟
همانطور که از اسم ذهنآگاهی هم پیداست، ما میخواهیم تلاش کنیم که نسبت به تجربههای ذهنی خود هوشیار باشیم و دقیقا بدانیم که در هنگام تجربه کردن یک موضوع در دنیای بیرون و در دنیای ذهنمان چه میگذرد. به بیان دگر میخواهیم در زمانِ همین حالا زندگی کنیم.
ما برای تمرین ذهنآگاهی میخواهیم نه افسوس گذشته را بخوریم و نه به دغدغه آینده بیاندیشیم. بلکه میخواهیم در همین حالا زندگی کنیم.
طبیعتا برای کسی که چنین موضوعی را تجربه نکرده این کار ساده نخواهد بود و ما در گفتارهای بعدی با جزئیات بیشتر به نحوه تمرین ذهنآگاهی خواهیم پرداخت.